Home / ANALİZLER / PROF. DR. TAYYAR ARI – ABD BATAKLIĞA SÜRÜKLENİYOR

PROF. DR. TAYYAR ARI – ABD BATAKLIĞA SÜRÜKLENİYOR

Muhabir : Yılmaz BEZGİN

Editör     : Müge H. YÖNTER

 

Uludağ Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Prof. Dr. Tayyar Arı, A.B.D. Büyükelçiliği ‘nin son dakika yaptığı açıklamayı sadece RöportajTürk için değerlendirdi.

 

   ABD Ankara Büyükelçiliğinden yapılan açıklamayı okudunuz. Göçmenler dışındaki bütün vize başvurularının süresiz askıya alındığı açıklandı. Bu açıklamayı nasıl okumalıyız?

   Zaten 25 Eylül’de ABD konsolosluk çalışanı olan Metin Topuz’un FETÖ ile bağlantısı olduğu gerekçesiyle tutuklanması, 28 Eylül’de ise ABD’nin Türkiye’ye seyahat uyarısı ve daha önce İzmirli rahibin tutuklanması Türkiye- ABD ilişkilerini formel anlamda belli bir gerginliğe sokmuştu. Onun öncesinde tabii ki 15 Temmuz darbe girişiminin arkasında ABD’nin olduğunun Türkiye tarafından iddia edilmesi ve arkasından bölgedeki bazı gelişmeler iki ülkenin ilişkilerini belli bir çerçevede normalinden uzaklaştırdı. Mesela Katar’ın izolasyonunda Türkiye’nin tavrı, İran’ın izolasyonunda Türkiye’nin İran ile olan ilişkilerini geliştirmeye çalışması, ABD’nin Kuzel Irak yönetimini el altından desteklemiş olması, PYD üzerinden bir terör koridoru açmaya çalışması, buna mukabil Türkiye’nin Fırat kalkanı ve İdlib gibi çözümleri Rusya ve İran ile ortaklaşa üretmesi Türkiye’nin ABD ile yaklaşmasından ziyade tedricen uzaklaştığını gösteren gelişmelerdi.
Ama bu gelişmelerin ben sürdürülebilir olduğunu düşünmüyorum. Bu bir tepki, yüzeysel bir tepki . Belki kendi vatandaşlarına, kendi çevresine yönelik bir tepki. Ama bunun Türkiye – ABD ilişkilerini olumlu yönde bir çizgiye çekeceğini zannetmiyorum. Türkiye’nin politikası değişmez, değişmeyecektir. Mümkün değil. Ama ABD’nin politikasının zaman içinde değişmesi gerekir. Eğer ABD bölgede Türkiye ile birlikte hareket etmek istiyorsa, Türkiye ile ilişkilerini gözden geçirmesine acil ihtiyaç var. Belli ki bazı çevreler ABD’yi yanlış yönlendiriyor. Yani Erdoğan’dan kurtulmanın ve Türkiye’yi dönüştürmenin mümkün olduğunu veya belli grupların üzerine hareket ederek Türkiye’yi istikrarsızlaştırmanın ve başka bir yöne çekmenin mümkün olduğu konusunda belki telkinler var. Bu telkinler gerçeği yansıtmıyor. Dolayısıyla da ABD bunun üzerine hareket ederek yanlış politikalar üretiyor. Bunların yanlışlığını ABD görecek. Türkiye önemli bir ülke. Bölgedeki oyun kurucu, gerektiği zaman da oyun bozucu. Her iki rolü de yerine getirebilir ki yapıyor zaten. Dolayısıyla ABD bu rolü gözardı edemez. ABD’nin bölgedeki var olma çabası Türkiye’yi gözardı ederek mümkün değil. O nedenle de politikasını mecburen gözden gecirecek. Çok uzak vadede değil orta vadede bu politikalarını gözden geçirmek zorunda kalacak diye düşünüyorum. O nedenle PYD’ye verdiği desteği belli ölçüde Mümbiç, Afrin gibi noktalarda gözden geçirecek. Kuzey Irak problemi nedeniyle de çok uzatamaz. Dolayısıyla ABD Türkiye ile beraber ortak bir politika izlemek istiyorsa, bölgedeki çıkarlarını korumak istiyorsa bunu Türkiye ile rekabet içerisinde yapmanın mümkün olmadığını anlayacağını o nedenle de daha rasyonel bir politikaya yöneleceğini düşünüyorum. Şu andaki gerginliğin çok sürdürülebilir olduğunu ve Türkiye’nin politikalarını dönüştüremeyeceğini düşünüyorum. O nedenle bu göstermelik tepkidir. Çok da sonuç doğuracak bir şey değildir.

 

   Birkaç gün önce ABD Ankara Büyükelçisi John Boss’un biliyorsunuz ataması başka bir yere çıktı. Ve buradan giderken çok sert açıklamalar yaptı. O açıklamaların olduğu basın toplantısına Sabah gazetesini de davet etmediler. Bu açık bir mesaj mı acaba Tayyip Erdoğan’a?

   Tabii tabii. Demek istediğim şu. Amerika’yı yanlış yönlendiriyorlar. Türkiye’nin pozisyonunu, ne yaptığı, ne yapacağı konusunda kapasitesini anlamaktan uzak olan çevrelerin yaptığı telkinle hareket ediyor ABD. O da yanlış politikalara yönelmesine sebep oluyor. Görüyorsunuz siz de. Suudi Arabistan bile soluğu Moskova’da aldığına göre ABD’nin bölgedeki politikalarının yanlışlığını gösteriyor bu. Bir de güven problemi var galiba. Dolayısıyla bu güven problemi artarsa ABD bölgede zemin kaybeder. Bu zeminde Türkiye ve Suudi Arabistan gibi temel aktörleri kaybeden ABD’nin bölgede tutunması çok zor. Bu politikalarını gözden geçirmek zorunda kalacak.

 

   Başbakanın da bir açıklaması vardı ‘Biz İdlib‘de Rusya ile işbirliği içinde çalışıyoruz. Oradaki terör örgütlerini temizleyeceğiz’ gibi. Türkiye’nin Rusya ile bu kadar yakınlaşması ABD’nin rahatsız olmasına mı sebep oldu ?

   Yani çok çok rahatsız. Türkiye’yi istikrarsızlaştırarak ve Erdoğan’dan kurtularak bunu gerçekleştirmeye çalışıyor ama bu mümkün olmadığı için daha çok bataklığa sürükleniyor bence. Ve itibar kaybediyor, zemin kaybediyor. Çünkü başarısız. İran’da başarısızlığa uğruyor, Katar’da başarısızlığa uğruyor, Kuzey Irak’da, Suriye’de , Suriye’nin kuzeyinde başarısızlığa uğrayacak . Ve bu da ABD’ye olan güveni sarsacak. Zaten Obama döneminde müttefiklerine güven vermeyerek çok itibar kaybına uğradı. Şimdi Trump ile beraber temel aktörler üzerinden yürüyerek geri kazanması mümkünken yine marjinal grupları hareketlendirerek ve istikrarsızlaştırıcı politikalar üzerine hareket ederek güven meselesini daha da olumsuzluğa taşımış oldu.

 

   Kısaca Türkiye’nin doğru yolda olduğunu ve Amerika’nın bu çizgisinin sürdürülebilir olmadığını mı söylüyorsunuz?

   Kesinlikle Türkiye doğru yolda. Yani Türkiye, siz Fetö’yü iade etmek için en ufak adım atmazken, Halkbankası Genel Müdürü, Genel Müdür Yardımcısı tutuklanırken, korumalara tutuklama kararı çıkartırken her şey normal de Türkiye kendi hukuk çerçevesinde çeteyle irtibatlı kişileri gözaltına aldığı zaman mı olumsuz politika izliyor. Elbette doğru yolda.

 

   Hocam, açıklamalarınız için çok teşekkür ederiz..
   Sağolun, iyi yayınlar..

 

 

 

 

 

About Müge Hatice Yönter

Check Also

DEV DERBİYİ KİM KAZANIR?

Nefesler tutuldu, tüm gözler 22 Ekim Pazar akşamı Türk Telekom Stadyum'unda olacak. Fakat şimdiden  ana gündem maddesi, ''DEV DERBİ'yi kim kazanacak'' sorusu

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir